Những ngày này, lướt mạng xã hội hẳn không ít người thấy các video "dưỡng sinh Trung thức": cứu ngải mùa hè, phơi lưng giữa trưa, ngâm chân nước nóng bất kể thời tiết... Những mẹo này không sai  nhưng chúng được đúc kết từ khí hậu, thể trạng và điều kiện sống của người Trung Quốc. Áp dụng y nguyên cho người Việt, đặc biệt ở Hà Nội mùa Đại Thử, đôi khi lợi bất cập hại.

Đại Thử theo lý luận YHCT là gì?

Đại Thử (khoảng 22-23/7 đến đầu tháng 8) là tiết khí nóng nhất trong năm. Theo YHCT, đây là giai đoạn dương khí trong tự nhiên đạt đỉnh, cơ thể con người cũng theo đó mà dương khí thăng phát ra ngoài (biểu), phần lý (bên trong) tương đối hư hàn hơn. Đây là lý do YHCT có nguyên tắc "đông bệnh hạ trị" dùng mùa hè để bồi bổ dương khí cho các bệnh mạn tính hay tái phát vào mùa đông.

Vì sao mẹo dưỡng sinh Trung Quốc không nên bê nguyên cho Hà Nội?

Khác biệt lớn nhất nằm ở đặc điểm khí hậu: nhiều vùng Trung Quốc mùa hè nóng nhưng khô (táo nhiệt), trong khi Hà Nội nóng ẩm rõ rệt (thấp nhiệt). Về YHCT, đây là hai bệnh cơ khác nhau  táo nhiệt cần dưỡng âm nhuận táo, còn thấp nhiệt cần kiện tỳ hóa thấp thanh nhiệt. Một mẹo dưỡng sinh đúng cho khí hậu táo nhiệt có thể phản tác dụng ở môi trường ẩm thấp như Hà Nội.

Cụ thể với ba mẹo đang lan truyền:

1. Cứu ngải và phơi lưng mùa hè (Tam phục cứu, sái bối)

Nguyên lý: dùng dương khí của trời và của ngải để bổ dương cho những người dương hư, hay lạnh tay chân, hay ốm vặt về mùa đông. Về cơ bản phù hợp với thể trạng dương hư  kể cả ở Hà Nội. Tuy nhiên, với người có cơ địa thấp nhiệt (rêu lưỡi vàng dày, hay nổi mụn, miệng đắng khát nước) thì cứu ngải lúc này có thể làm nhiệt thấp nặng thêm. Đây là lý do khám trực tiếp với người có chuyên môn để xác định thể trạng quan trọng hơn việc làm theo trend.

2. Ngâm chân nước nóng bất kể thời tiết

Ngâm chân nước ấm nói chung tốt cho lưu thông khí huyết, nhưng vào những ngày nóng ẩm đỉnh điểm, ngâm nước quá nóng có thể khiến dương khí vốn đã thăng phát ra ngoài càng bị đẩy ra thêm, trong khi phần lý lại càng hư hàn  với người vốn đã ra nhiều mồ hôi, mệt mỏi, đây là kiểu "ngâm càng nhiều, người càng đuối" mà nhiều tài khoản mạng xã hội đã cảnh báo. Nếu muốn ngâm chân mùa này, nước ấm vừa phải và thời gian ngắn (10-15 phút) là đủ, không cần nước nóng già.

3. Ăn cay nóng để "dĩ nhiệt trị nhiệt"

Một số vùng Trung Quốc có tập quán ăn cay giải nhiệt mùa hè, phù hợp với khí hậu khô của họ. Với khí hậu ẩm của Hà Nội, ăn cay nóng nhiều dễ khiến thấp nhiệt tích ở tỳ vị nặng hơn, biểu hiện qua đầy bụng, nổi mụn, miệng đắng. Với người Hà Nội, các món thanh nhiệt kiện tỳ (đậu xanh, bí đao, mướp đắng liều lượng vừa phải) thường phù hợp hơn.

Vậy nên dưỡng sinh mùa Đại Thử ở Hà Nội thế nào?

●       Ưu tiên thanh nhiệt kiện tỳ hơn là thanh nhiệt đơn thuần  vì thấp là yếu tố song hành với nhiệt trong khí hậu miền Bắc

●       Cứu ngải, phơi lưng: chỉ nên áp dụng sau khi xác định đúng thể trạng, bệnh lý, tránh áp dụng đại trà

●       Uống đủ nước ấm, hạn chế đồ lạnh đột ngột, vì tỳ vị mùa hè vốn đã yếu do dương khí ra ngoài nhiều

●       Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya. Mùa hè tâm hỏa vượng, thức khuya dễ sinh mất ngủ, bứt rứt

Dưỡng sinh không có công thức chung cho tất cả mọi người  cùng một tiết khí, người thể hàn và người thể nhiệt cần cách chăm sóc khác nhau. Đây cũng là lý do tại Hải Lĩnh Y Quán, mọi khuyến nghị dưỡng sinh đều được đưa ra sau khi thăm khám và xác định thể trạng cụ thể, thay vì áp dụng một công thức có sẵn cho mọi bệnh nhân.

Nếu bạn đang băn khoăn không biết cơ thể mình thuộc thể hàn hay thể nhiệt, thấp hay táo để dưỡng sinh đúng cách mùa Đại Thử này, hãy đặt lịch tư vấn tại Hải Lĩnh Y Quán.