Có một nghịch lý mà mình gặp đi gặp lại mỗi năm vào đúng dịp  vào tiết đại thử là kiểu người ốm kiểu giả vờ đau nhức mình mẩy, bụng dạ ấm ức, sợ nóng, sợ lạnh thực sự đông hơn hẳn.

Không ai ăn gì lạ. Không ai bị ngộ độc thực phẩm. Chỉ đơn giản là: đầy bụng, ăn không tiêu, chán ăn, đi ngoài phân nát, có người còn buồn nôn nhẹ dù chẳng ăn gì "nặng bụng" cả.

Nghe vô lý, nhưng logic của nó lại rất rõ ràng nếu nhìn theo góc Tỳ Vị.

Tỳ ghét ẩm mà Đại Thử thì vừa nóng vừa ẩm

Đại Thử không chỉ là nóng. Đó là lúc nắng gắt và mưa giông đan xen, độ ẩm không khí tăng cao cùng lúc với nhiệt độ. Với Tỳ Vị, đây gần như là "combo" bất lợi nhất trong năm vì Tỳ vốn chủ về vận hóa, mà lại rất kỵ Thấp (ẩm). Thấp khí nặng nề, dính trệ, đúng như bản chất của nó, làm cho chức năng vận hóa đồ ăn của Tỳ bị trì trệ theo.

Kết quả là gì? Đồ ăn không được chuyển hóa gọn gàng như bình thường  sinh ra đầy bụng, ậm ạch, phân nát, cảm giác nặng bụng dù ăn không nhiều.

Một chi tiết ít ai để ý: chính thói quen "chống nóng" lại làm hại Tỳ Vị

Đây là phần mình thấy đáng nói nhất. Rất nhiều biểu hiện Tỳ Vị mùa này không đến từ cái nóng bên ngoài, mà từ cách con người phản ứng với cái nóng đó:

Uống nước đá liên tục cả ngày. Ăn đồ lạnh ngay sau khi đi nắng về. Ngồi điều hòa lạnh sâu rồi ăn uống ngay trong phòng đó. Tất cả những phản xạ "làm mát tức thì" này đều khiến dương khí ở Tỳ Vị vốn cần ấm để vận hóa tốt,  bị dội lạnh đột ngột. Tỳ Vị vốn dĩ giống như một cái bếp âm ỉ trong bụng, cần độ ấm ổn định để nấu chín đồ ăn. Dội nước lạnh vào bếp đang cháy, lửa không tắt hẳn nhưng cũng chẳng còn cháy đều  đồ ăn vào bụng cũng vậy, không được "nấu chín" trọn vẹn, sinh ra đầy trệ.

Đó là lý do vì sao mùa nóng nhất năm, mà biểu hiện Tỳ Vị lại thường mang tính chất "hàn" (lạnh) nhiều hơn người ta tưởng  không phải vì trời lạnh, mà vì cách con người tự làm lạnh cơ thể mình.

Những biểu hiện Tỳ Vị thường gặp nhất mùa Đại Thử

• Chán ăn, ăn không thấy ngon dù bụng đói

• Đầy bụng, ậm ạch sau bữa ăn, dù ăn ít hơn ngày thường

• Phân nát, đi ngoài lỏng, có khi vài lần trong ngày

• Miệng nhạt, không muốn đụng đến đồ dầu mỡ

• Người nặng nề, uể oải, buồn ngủ sau ăn nhiều hơn bình thường

Nếu để ý kỹ, những biểu hiện này thường rõ nhất vào buổi chiều  sau một ngày dài tiếp xúc với nắng nóng và các phản xạ "làm mát" kể trên.

Vậy nên làm gì?

Không phải là bỏ hẳn đồ mát  mùa này cơ thể vẫn cần thanh nhiệt thật. Mà là tách hai việc ra: thanh nhiệt cho cơ thể, và giữ ấm cho Tỳ Vị, đừng để hai việc này chồng vào nhau cùng một lúc.

Ăn đồ mát nhưng không lạnh buốt. Không ăn ngay sau khi vừa đi nắng về hoặc vừa ở phòng lạnh ra. Ăn chậm, nhai kỹ để Tỳ Vị có thời gian "làm việc" thay vì bị dồn ép.