Huế luôn là thứ gì đó gây nghiện mà khó cai.

Cứ mỗi lần vào Huế, dù là đi học, đi công tác hay chỉ đơn giản là đi trốn thế giới, cái thú lang thang một mình trong mình lại trỗi dậy. Nhớ nhất là Noel năm 2020, Huế mưa phùn gió bấc, lạnh kiểu hờn dỗi người yêu, nó khó chịu là. Thế mà bạn mình bảo: “Năm nào Huế chả thế.”

Hôm ấy đi ngang nhà thờ Phủ Cam thấy đông quá, con bé lại lủi thủi lang thang một mình sang Thiên Mụ, rồi chùa Từ Hiếu. Trời lạnh se sắt, đi một hồi vừa lạnh vừa đói, lại mò đi ăn. Vậy mà không hiểu sao thấy bình yên như được về nhà. Với một người khó ăn, khó ở, khó tính như mình thì đồ ăn Huế luôn là thứ mê quên lối về.

Cũng trong thời gian ấy, mình được Thầy Phan Văn Trường giới thiệu cho bộ sách Từ Dụ Thái Hậu. Thế là tìm mua bằng được, rồi thức nguyên một đêm đọc hết sạch cả bộ trong những ngày ở Huế. Đọc xong, mình đi lăng Tự Đức một mình vào một ngày trời mưa. Cả lăng chỉ lác đác hai du khách, cộng thêm mình là ba. Cái vắng vẻ, hiu hắt ấy làm mình cảm nhận rõ hơn sự lạnh lẽo của cung cấm sau khi vừa đọc sách.

Đọc sách xong là chỉ ước có ai đấy dạy lại các món ăn Huế để về Hà Nội tự nấu ăn. Những món chè, món bánh, những thức quà, thức ăn vặt được nhắc đến trong sách cứ làm mình tò mò, nên mỗi lần về Huế là lại đi tìm một món mới hay một quán mới để ăn. Không chỉ tò mò vì ngon, mà vì sau mỗi món ăn dường như còn có một nếp sống: tinh tế, chắt chiu, kín đáo và rất Huế.

Mỗi lần đến Huế, mình lại quen thêm vài người bạn. Có người bạn giờ đã mất, có người sau bao năm không còn liên lạc được. Nhưng mỗi lần trở lại, mình lại thấy như được hiểu thêm, học thêm và nghiện thêm Huế một chút. Không ngờ, những cái duyên ngầm trong cuộc đời cứ thế tự tìm đến nhau, đi qua hành trình của mình theo những cách không ngờ nhất.

Từ yêu Huế vì đồ ăn, vì một thứ gì đó rất Huế, niềm đam mê với Đông y của mình rồi cũng gắn với Y học cung đình Huế. Mình vốn may mắn được Thầy truyền lại cho mấy cuốn sách quý về Y học cung đình Huế, để nghiên cứu sâu hơn về dưỡng sinh, thảo dược và cách chăm sóc thân thể như Túc dục liệu pháp, Mộc dục liệu pháp. Rồi gần đây, lại được một người bạn yêu thích bảo tồn ẩm thực cung đình gửi cho cuốn sách nấu ăn cổ: Bách Thiên thực phổ.

Đúng là dược thực đồng nguyên. Thuốc cứu người, món ăn dưỡng người. Tưởng là hai lối đi khác nhau, cuối cùng lại gặp nhau ở một điểm chạm: chăm sóc con người từ những điều nhỏ nhất.

Mình hay trêu mọi người rằng đến Huế chỉ để “ăn và ngủ”. Nhưng sự thật đúng là như thế. Cứ đến Huế, mình lại không thể không đi tìm những nơi chưa đến, những món đồ xưa cũ, những người kể chuyện về Huế. Huế không ồn ào. Nó tinh tế, kỹ lưỡng, chắt chiu từ những thứ rất nhỏ. Đến Huế là đi ăn rồi về đi ngủ.

Hôm qua ra chùa làm trà sen với Thầy, lại nghĩ đến món cơm sen ở Huế, thèm những món ăn chay ở Huế. Bụng bảo dạ, thu xếp về Huế để đi học làm đồ chay, thì sáng nay bạn lại gửi cuốn Thực phổ bách niên. Thế là có cớ để khoe thêm bộ sưu tập sách. Ai mê nấu nướng thì việc thử làm các món như sách cũng khá hay ho. Mình mê mắm muối, nên có khi sẽ đi làm các loại muối.

Thực phổ bách thiên là cuốn sách dạy nấu ăn bằng thơ, nhưng chứa đựng trong ấy cả một nếp sống: ăn chậm hơn, cảm nhận kỹ hơn và hiểu rằng món ăn, nếu được làm bằng sự chăm chút, cũng là một cách dưỡng sinh.

Cuốn sách được viết vào khoảng năm 1915, do bà Trương Thị Bích ghi lại cách làm các món ăn dưới dạng những bài thơ tứ tuyệt. Tổng cộng có 102 bài. Bà là con dâu của Tùng Thiện Vương Nguyễn Phúc Miên Thẩm. Tùng Thiện Vương Miên Thẩm từng được gọi là Thi Vương của hoàng tộc nhà Nguyễn.